بحران هویت در رسانهها؛ وقتی «ویو» و «لایک» جایگزین ارزشهای خبرنگاری میشود
در حالی که روز خبرنگار فرا رسیده است، موجی از انتقادات نسبت به تغییر پارادایم از «رسانهمداری» به «مدیران مجازیباز» در فضای رسانهای کشور بالا گرفته است. منتقدان معتقدند اولویت یافتن آمار بازدید (View) و لایک بر ارزشهای محتوایی و هویت رسانهای، منجر به حاشیهنشینی خبرنگاران حرفهای و جایگزینی بلاگرهای رسانهنما در ساختارهای مدیریتی شده است.
بر اساس تحلیلهای انجام شده از وضعیت فعلی رسانهها، شکاف عمیقی میان رسانههای «شناسنامهدار» و پلتفرمهای «بیهویت» ایجاد شده است. در حالی که خبرنگاران سنتی با چالشهایی نظیر فشار کاری بالا، استرس و هزینههای جسمی روبرو هستند، مدیرانی در بخشهای مختلف رسانهای، توجه خود را به سمت تولید محتوای کوتاه و سطحی در پلتفرمهایی مانند اینستاگرام و یوتیوب معطوف کردهاند.
گزارشها حاکی از آن است که در بسیاری از سازمانها، میزان دنبالکنندگان (Followers) و تعاملات مجازی، معیار اصلی سنجش موفقیت شده و این امر موجب شده است که مصاحبهها و نشستهای خبری به جای تمرکز بر عمق خبر، بر اساس نرخ بازدهی ویو و جذب مخاطب عام تنظیم شوند. این رویکرد، نه تنها باعث کاهش کیفیت گزارشها و مصاحبههای تخصصی شده، بلکه رسانههای با اصالت را به سمت بیجان شدن و از دست دادن مخاطب هدایت کرده است.
نقد وارد شده به مدیران رسانه، تنها محدود به بحث اقتصادی نیست؛ بلکه به «بحران تفکر» بازمیگردد. انتقاد اصلی این است که تکنولوژی به جای تقویت ماهیت رسانه، در دست مدیرانی با تفکر سطحی، ابزاری برای خودشیفتگی و دنبال کردن الگوهای «انور آبی» شده است. در حالی که در سطح جهانی، شخصیتهای سیاسی و مراجع قدرت همچنان به رسانههای با هویت و تخصص برای انتقال پیام خود تکیه میکنند، در ساختار مدیریتی داخلی، نوعی تقابل میان «خبرنگار حرفهای» و «بلاگر کوچه بازاری» شکل گرفته که در نهایت به ضرر اعتبار نظام رسانهای تمام میشود.
در نهایت، آنچه رسانهها را با خطر فروپاشی روبرو میکند، نه کمبود تکنولوژی، بلکه چیره شدن تفکرات غلط بر اصلِ «نوشتن برای تغییر» است. اگرچه روز خبرنگار فرصتی برای بازنگری در ارزشهای حرفهای است، اما هشدار جدی این است که اگر جریان «مدیریت مجازیباز» بر جریان «خبرنگاری هویتمحور» پیروز شود، رسانهها از جایگاه اثرگذاری خود تهی شده و تنها به ابزاری برای تولید محتوای بیروح در فضای مجازی تبدیل خواهند شد.